.

.

Í þann mund sem fyrstu land­náms­menn­irnir sett­ust hér að , þá var nýlokið stór­gosi að fjalla­baki, nánar til­tekið þar sem nú heita Vatna­öldur.  Opn­að­ist þar amk. 10 km löng sprunga sem spítti útúr sér 3,3 km3 af gjósku auk lít­il­ræðis af hrauni. Í þessu gosi mynd­að­ist hið svo­kall­aða “land­námslag” er er tví­litt gjósku­lag ættað úr þessu gosi og gosi sem varð sam­tímis í Torfajökulskerfinu.

Vatna­öldugosið til­heyrir Bárð­ar­bungu­eld­stöð­inni í Vatna­jökli, þó hún sé all­langt frá.  (sjá umfjöllun um Bárðarbungu).