Gosið virð­ist hafa átt sér nokk­urn aðdrag­anda.  Árið 1874 í febrúar og svo aftur í des­em­ber finn­ast jarð­skjálftar á Norð­aust­ur­landi.  Gos hefst svo 3. janúar 1875.  Til að byrja með verða nokkur bland­gos , lík­ast til mein­laus enda langt frá byggð.  Kvöldið 28. mars verður svo fjand­inn laus ef svo má segja.  Þá verður svo­kallað plín­ískt sprengigos í Öskju.  Gengur það yfir í tveimur stuttum en gíf­ur­lega kröft­ugum lotum, sú fyrri stóð í 1–2 klukku­stundir og sú seinni, morg­un­inn eftir, stóð í nokkra tíma og var mun öflugri.

Ógnvæn­legur gos­mökkur lagð­ist yfir Aust­ur­land frá Hér­aði og til Beru­fjarðar.  Á Jök­ul­dal mæld­ist vik­ur­lagið allt að 20 cm þykkt eftir lætin.  Gekk á með þrumum og eld­ingum og menn sáu vart handa sinna skil.  Vik­ur­molar á stærð við tenn­is­bolta voru enn heitir þegar þeir féllu, tugum kíló­metra frá eldstöðinni. 

Menn hafa skírt þessar ham­farir með því að basalt­gangur hafi kom­ist í snert­ingu við svo­kall­aðan súran gúl undir eld­stöð­inni og það valdið sprengi­virkn­inni. Í nokkrum eld­stöðvum hér á landi eru þessar aðstæður taldar vera fyrir hendi, t.d. í Kötlu.

Gosin héldu áfram fram eftir árinu á svæð­inu en ollu ekki frek­ara tjóni en orðið var.  Gosið olli miklum búsifjum á því svæði sem askan féll og í kjöl­far þess fluttu margir Aust­firð­ingar til Vesturheims.